Verifiable Credentials คืออะไร และองค์กรไทยใช้ทำอะไรได้บ้าง

Verifiable Credential (VC) คือข้อมูลรับรองดิจิทัลที่มีกลไกให้ตรวจสอบที่มาและการเปลี่ยนแปลงของข้อมูลได้ เช่น ข้อมูลการสำเร็จการศึกษา หรือการผ่านหลักสูตรอบรม

ทำความเข้าใจผ่าน 3 บทบาท

Issuer คือผู้ออกข้อมูลรับรอง Holder คือผู้เก็บและนำเสนอข้อมูล และ Verifier คือผู้ตรวจสอบเพื่อนำข้อมูลไปประกอบการตัดสินใจ บทบาทเหล่านี้เป็นพื้นฐานของระบบนิเวศที่ W3C อธิบายไว้ใน Verifiable Credentials Data Model 2.0

ตรวจสอบได้ ไม่ได้หมายความว่าเชื่อถือได้ทุกกรณี

การตรวจสอบหลักฐานทางเทคนิคเป็นเพียงส่วนหนึ่ง ผู้รับข้อมูลยังต้องกำหนดว่าจะยอมรับผู้ออกรายใด สำหรับเรื่องอะไร และภายใต้เงื่อนไขใด เช่น ใบรับรองยังอยู่ในช่วงที่ยอมรับได้หรือไม่ และผู้ออกมีอำนาจรับรองคุณสมบัตินั้นหรือไม่

นี่คือเหตุผลที่การออกแบบ VC ต้องคุยทั้งเรื่องระบบและกติกาการใช้งาน การมีข้อมูลในรูปแบบมาตรฐานเพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอสำหรับการเชื่อมต่อข้ามองค์กร

เริ่มจากงานที่มีผู้ใช้และผู้รับเอกสารชัดเจน

องค์กรอาจเริ่มจากใบรับรองการอบรม หลักฐานคุณวุฒิ หรือข้อมูลสมาชิก โดยเลือกกรณีที่มีการตรวจสอบซ้ำและสามารถวัดผลการทดลองได้ ตัวอย่างเหล่านี้เป็นแนวทางประยุกต์ใช้ ไม่ใช่รายชื่อลูกค้าหรือผลงานของ ThaiCred

4 คำถามก่อนเริ่มโครงการ

1. ใครเป็นผู้รับข้อมูล และจะใช้ข้อมูลตัดสินใจเรื่องอะไร?
2. ใครรับผิดชอบความถูกต้องของข้อมูลที่ออก?
3. ผู้ถือเอกสารใช้งานอย่างไร และขอความช่วยเหลือจากใคร?
4. จะวัดความสำเร็จอย่างไร เช่น เวลาตรวจสอบหรือจำนวนขั้นตอนที่ลดลง?

เมื่อคำตอบชัด การเลือกรูปแบบข้อมูล เทคโนโลยี และผู้ให้บริการจะมีเหตุผลรองรับมากขึ้น